Poniedziałek, 23 Października 2017 roku.

Najważniejsze jest bezpieczeństwo konsumenta

Bezpieczeństwo konsumenta owoców, warzyw i innych produktów roślinnych jest determinowane sposobem ich uprawy, a w szczególności stosowanej ochrony przed chorobami i szkodnikami roślin.

Aktualnie w produkcji rolniczej niezwykle ważną rolę odgrywa chemiczna ochrona roślin. Środki ochrony roślin zwiększają wielkość i jakość plonów, ale jednocześnie nieprawidłowe stosowanie pestycydów wiąże się niebezpieczeństwem dla konsumenta, rolnika oraz środowiska naturalnego. Środki ochrony roślin są jedną z najbardziej regulowanych grup produktów dostępnych na rynku. Aby mogły być wprowadzone do obrotu i stosowane muszą przejść wieloletnią i kosztowną procedurę rejestracji.

Regulacje dotyczące środków ochrony roślin

Wprowadzanie do obrotu oraz stosowanie środków ochrony roślin jest regulowane na poziomie Unii Europejskiej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. oraz dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. Dyrektywa ta została zaimplementowana do prawa krajowego ustawą z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin. Do ochrony upraw można stosować wyłącznie środki ochrony roślin dopuszczone do obrotu i stosowania na podstawie wydanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zezwoleń. Ich wykaz znajduje się w rejestrze udostępnionym na stronie internetowej ministerstwa.

Wprowadzanie środków ochrony roślin do obrotu lub ich konfekcjonowanie jest działalnością wymagającą wpisu do rejestru działalności regulowanej, prowadzonego przez właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa. Obowiązujące przepisy wprowadziły również podział środków ochrony roślin w zależności od grupy użytkowników, dla których są przeznaczone. I tak obecnie rozróżniamy środki ochrony roślin przeznaczone dla:

  • użytkowników profesjonalnych, tj. osób, które stosują je w toku swojej zawodowej działalności np. w rolnictwie, leśnictwie, kolejnictwie, zieleni miejskiej;
  • użytkowników nieprofesjonalnych, stosujących środki w uprawach hobbystycznych.

Środki ochrony roślin przeznaczone dla profesjonalnych użytkowników mogą być sprzedawane wyłącznie osobom, które posiadają stosowne uprawnienia tj. m.in. ukończone ustawowe szkolenie w zakresie środków ochrony roślin potwierdzone ważnym zaświadczeniem.

Zasady bezpiecznego stosowania

Użytkownik środków ochrony roślin, przed ich użyciem, powinien uważnie przeczytać etykietę. Znajdzie na niej informacje dotyczące m.in. dawki, sposobu przygotowania cieczy, okresu prewencji i karencji, utylizacji opakowań itp. Środki ochrony roślin należy stosować w taki sposób, aby nie stwarzać zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska.

Użytkownicy profesjonalni muszą przestrzegać warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2014 r. tj. m.in. zachowywać minimalne odległości od określonych miejsc lub obiektów. Środki ochrony roślin na terenie otwartym można stosować, jeżeli prędkość wiatru nie przekracza 4 m/s. Profesjonaliści muszą również uwzględniać wymogi zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie wymagań integrowanej ochrony roślin. Zapisy rozporządzenia kładą silny nacisk na stosowanie alternatywnych do pestycydów metod ochrony przed agrofagami. Dotyczy to m.in. stosowania płodozmianu czy odpowiednich odmian. Ważna jest również ochrona organizmów pożytecznych oraz stwarzanie warunków sprzyjających ich występowaniu.

Profesjonalny użytkownik musi prowadzić dokumentację, która ma być przechowywana przez okres 3 lat. Zawarte tam informacje powinny uwzględniać nazwę zastosowanego środka, dawkę i czas stosowania, obszar uprawy oraz przyczynę wykonania zabiegu. Osoby stosujące środki ochrony roślin muszą posiadać również odpowiednie szkolenia potwierdzone aktualnym zaświadczeniem oraz dokumenty potwierdzające uprawnienia do stosowania pestycydów.

Badania sprawności sprzętu stosowanego do oprysków

Każdy posiadacz sprzętu do aplikacji środków ochrony roślin ma obowiązek przeprowadzania okresowych badań potwierdzających sprawność techniczną używanego sprzętu. Badania takie przeprowadza się nie później niż po upływie 5 lat od dnia nabycia nowego sprzętu, a następnie okresowo co trzy lata. Stosowanie środków ochrony roślin sprzętem niesprawnym technicznie, a także uchylanie się od obowiązku poddawania tego sprzętu badaniom technicznym podlega karze grzywny. Stosowanie środków ochrony roślin przy wykorzystaniu sprzętu niesprawnego stwarza ryzyko powstania skażeń punktowych i utratę zdrowia przez operatora i konsumenta.

Zabezpieczenie bezpieczeństwa żywności

Podstawowym aktem regulującym kwestie bezpieczeństwa żywności w Unii Europejskiej jest rozporządzenie nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego oraz Rady z 28 stycznia 2002 roku, m.in. powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności. Krajowe działania w tym zakresie określa Strategia Bezpieczeństwa Żywności, która koordynuje działania wszystkich organów urzędowej kontroli żywności, w tym PIORiN-u.

Na podstawie rozporządzenia nr 178/2002 został powołany System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Żywnościowych i Paszach (RASFF – Rapid Alert System for Food and Feed). Zasada działania systemu opiera się na zbieraniu i szybkim przekazywaniu organom urzędowej kontroli żywności informacji o produktach żywnościowych i paszach mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi. PIORiN uczestniczy w tym systemie, poprzez przeprowadzanie urzędowych kontroli pozostałości środków ochrony roślin w produktach roślinnych pochodzących bezpośrednio z produkcji podstawowej. Badania takie wykonywane są przez Centralne Laboratorium Inspekcji w Toruniu, laboratoria Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego w Poznaniu oraz laboratorium Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach. Ocenę uzyskanych wyników analiz prowadzi się w oparciu o wykaz najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP) środków ochrony roślin zamieszczony w: rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r.

System Integrowanej produkcji roślin (IP)       

W ramach posiadanych kompetencji Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa nadzoruje system Integrowanej produkcji roślin (IP). Jest to nowoczesny system certyfikacji upraw uwzględniający oczekiwania odbiorców. Umożliwia uzyskanie płodów rolnych o najwyższych wartościach biologicznych i odżywczych oraz bezpiecznych dla zdrowia ludzi. Produkty roślinne poddawane są bardzo ścisłej kontroli pod kątem pozostałości środków ochrony roślin, nawozów oraz innych substancji niebezpiecznych dla zdrowia. IP uwzględnia także cele ekologiczne takie jak ochronę krajobrazu rolniczego oraz różnorodności biologicznej.

Integrowana produkcja roślin decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznana została za Krajowy System Jakości Żywności. Poświadczeniem stosowania IP jest certyfikat Integrowanej produkcji roślin, wydawany na wniosek producenta roślin przez jednostkę certyfikującą. Producent taki musi spełnić następujące wymagania:

  • ukończenie szkolenia w zakresie IP i posiadanie stosownego zaświadczenia;
  • prowadzenie produkcji i ochrony roślin według szczegółowych metodyk zatwierdzonych przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa;
  • stosowanie nawożenie na podstawie faktycznego zapotrzebowania roślin na składniki pokarmowe, określonego na podstawie analiz gleby lub roślin;
  • dokumentowanie prawidłowo prowadzonych działań związanych z IP;
  • przestrzeganie przy produkcji roślin zasad higieniczno-sanitarnych, w szczególności określonych w metodykach;
  • przestrzeganie przy produkcji roślin wymagań z zakresu ochrony roślin przed organizmami szkodliwymi, w szczególności określonych w metodykach.

Ponadto w próbkach roślin i produktów roślinnych pobranych do badań, nie stwierdzono przekroczenia najwyższych dopuszczalnych pozostałości środków ochrony roślin oraz poziomów azotanów, azotynów i metali ciężkich. Certyfikat IP wydawany jest na okres niezbędny do zbycia roślin jednak nie dłużej niż na okres 12 miesięcy. Producent posiadający certyfikat może używać znaku Integrowanej produkcji roślin.

Autor: Grzegorz Gorzała, główny specjalista w Biurze Ochrony Roślin i Techniki Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa

 

© Materiał chroniony prawem autorskim –  regulamin

Artykuły powiązane